Mae un o bob wyth teulu wedi mynd heb wres, dŵr na thrydan, yn ystod y tri mis diwethaf, ac mae [1] Efi yn un o’r miloedd o rieni yng Nghymru sydd wedi gwneud toriadau oherwydd costau byw cynyddol.

Gan weld yn uniongyrchol yr effaith y mae costau byw yn ei chael ar deuluoedd, mae’r elusen Gymreig, Home-Start Cymru yn erfyn ar Lywodraeth y DU i ddefnyddio popeth sydd ar gael iddynt i helpu’r rhai sydd ar yr incwm isaf dros y misoedd nesaf.

Dywedodd Efi Nydrioti, sy’n fam i dri o blant o Gaerdydd: “Rwy’n torri’n ôl ar bopeth. Mae ein biliau wedi codi cymaint; os mai dim ond fi oedd, byddwn i’n dioddef, ond mae wedi bod mor oer i’r plant, dwi wedi gorfod ei dalu ar draul meysydd eraill, fel siopa bwyd”.

Dywedodd Bethan Webber, Prif Weithredwr Home-Start Cymru, “Gyda’r holl gostau’n codi, nid yw incwm llawer bellach yn talu am y pethau sylfaenol. Bob dydd mae ein staff a’n gwirfoddolwyr yn clywed straeon torcalonnus am rieni yn brwydro i gynhesu eu cartrefi, ddim yn bwyta eu hunain fel eu bod yn gallu fforddio bwyd i’w plant, ac maen nhw ar ben eu tennyn yn feddyliol oherwydd y pwysau aruthrol sydd arnyn nhw.”

Ymhlith y teuluoedd pryderus mae Emma Jones; mam sengl i dri o blant o Ganolbarth Cymru a ddywedodd, “Dydw i ddim yn gwybod faint yn fwy y gallaf ei dorri’n ôl. Dwi’n poeni’n barhaus sut ydw i’n mynd i ymdopi pan fydd prisiau ynni’n codi. Dwi ddim yn gwybod beth i’w wneud. Ni allaf ennill.”

Rhiant arall sy’n poeni yw Gemma Matthews o Sir Gaerfyrddin, “Mae popeth yn cynyddu, ac rydyn ni’n cael trafferth. Gyda phopeth yn mynd i fyny, rydyn ni’n crafu bob mis; mae’n anodd. Gyda Chredyd Cynhwysol, dwi ddim yn gwybod a fyddant yn talu am y cynnydd ym mhris ynni. Ydw i naill ai’n cadw’r tŷ yn gynnes, fel nad yw fy mhlant yn mynd yn sâl? Neu roi bwyd ar y bwrdd, fel nad ydyn nhw’n newynu? Ni ddylai unrhyw fam orfod dewis rhwng bwyta neu gynhesu.”

Cyn Datganiad Gwanwyn y Canghellor yr wythnos nesaf, mae’r elusen yn galw ar lywodraeth y DU i gymryd camau brys i leddfu poen y cynnydd ym mhrisiau ynni a thanwydd ar y cartrefi tlotaf.

Mae Bethan yn parhau: “Mae’r ychydig flynyddoedd diwethaf wedi bod mor anodd i deuluoedd, gyda’r effeithiau yn dechrau cydio mewn gwirionedd. Mae Datganiad y Gwanwyn yn gyfle mawr i’r Canghellor helpu i leddfu rhywfaint ar y pwysau hwn. Dylai hyn o leiaf gynnwys uwchraddio buddion yn sylweddol, torri treth tanwydd, cynyddu ad-daliadau biliau ynni a chyflwyno cymorth wedi’i dargedu ymhellach i helpu pobl sy’n cael trafferth gyda’r cynnydd serth yn eu biliau ynni.

“Heb gymryd camau bydd teuluoedd yn mynd i ddyled broblemus a fydd yn effeithio arnyn nhw am flynyddoedd i ddod. Mae angen gweithredu nawr i gefnogi cartrefi a gwneud yn siŵr bod teuluoedd yn gallu fforddio’r costau cynyddol parhaus am y misoedd a’r blynyddoedd i ddod.”

I gefnogi pobl fel Efi ac Emma, ​​gallwch wirfoddoli neu gyfrannu at Home-Start Cymru yn homestartcymru.org.uk.

[1] Households on ‘collision course’ with the cost of living crisis | Money Advice Trust